تقه زدن خودرو هنگام ترمز گرفتن یکی از مشکلاتی است که ممکن است در خودروهای مجهز به گیربکس اتوماتیک مشاهده شود. این صدا گاهی هنگام کاهش سرعت، درست پیش از توقف کامل یا در لحظه توقف ایجاد میشود. در برخی خودروها نیز هنگام رها کردن ترمز و شروع حرکت، یک ضربه محسوس به راننده منتقل میشود.
برای پیدا کردن علت این مشکل، باید به زمان دقیق بروز تقه، شدت ضربه و علائم همراه آن توجه کرد. د
علت تقه زدن گیربکس اتومات هنگام ترمز گرفتن چیست؟
علت تقه زدن گیربکس اتومات هنگام ترمز گرفتن میتواند به اختلال در تعویض دنده هنگام کاهش سرعت، عملکرد نامناسب سیستم کنترل گیربکس یا لقی قطعات انتقال قدرت مربوط باشد. تشخیص دقیق به نوع خودرو، مدل گیربکس و شرایطی بستگی دارد که تقه در آن اتفاق می‌افتد.
۱. خرابی دسته موتور یا دسته گیربکس
دسته موتور و دسته گیربکس وظیفه دارند مجموعه موتور و گیربکس را در جای خود نگه دارند و لرزش های آن را کاهش دهند. اگر این قطعات فرسوده یا پاره شوند، هنگام کم کردن سرعت و تغییر بار موتور، مجموعه قوای محرکه بیش از حد حرکت می‌کند و ممکن است ضربه یا صدای تقه ایجاد شود.
این مشکل به‌ویژه زمانی محتمل است که هنگام ترمز گرفتن، توقف کامل یا شروع دوباره حرکت، ضربه‌ای از قسمت جلوی خودرو احساس شود.
نشانه های احتمالی:
• ضربه هنگام تغییر وضعیت دنده از P به D یا R
• لرزش بیشتر موتور در حالت درجا
• تقه هنگام شروع حرکت یا رها کردن گاز
• احساس حرکت غیرعادی موتور هنگام تغییر بار
البته وجود هرکدام از این علائم به تنهایی خرابی دستهموتور را قطعی نمی‌کند و بررسی فیزیکی قطعات لازم است.
۲. ضربه هنگام معکوس دادن گیربکس
گیربکس اتوماتیک هنگام کاهش سرعت، متناسب با سرعت خودرو و شرایط رانندگی، نسبت دنده را تغییر می‌دهد. اگر تعویض دنده در زمان کاهش سرعت با ضربه همراه باشد، ممکن است راننده آن را به شکل تقه احساس کند.
فرسودگی قطعات داخلی، اختلال در کنترل هیدرولیکی، مشکلات شیرهای برقی یا عملکرد نامناسب سیستم کنترل گیربکس از علت‌های احتمالی هستند. بااین‌حال، برخی تغییرات دور موتور یا احساس جزئی تغییر دنده هنگام کاهش سرعت میتوانند در محدوده عملکرد طبیعی بعضی گیربکس ها باشند. زمانی باید به ایراد مشکوک شد که ضربه شدید، مکرر یا نسبت به گذشته غیرعادی باشد.
۳. کمبود روغن یا نامناسب بودن روغن گیربکس
روغن گیربکس اتوماتیک علاوه بر روان‌کاری، در بسیاری از گیربکس‌ها برای انتقال فشار هیدرولیکی و کنترل عملکرد کلاچ‌ها و تعویض دنده‌ها نیز نقش دارد. کمبود روغن، استفاده از روغن نامناسب یا افت کیفیت آن ممکن است عملکرد گیربکس را مختل کند.
در چنین شرایطی، تعویض دنده‌ها ممکن است با تأخیر، لغزش یا ضربه همراه شود. بااین‌حال، تقه هنگام ترمز گرفتن به‌تنهایی دلیل کمبود روغن نیست. برای بررسی این احتمال، باید سطح روغن با روش مخصوص همان گیربکس کنترل شود. برخی خودروها گیج روغن ندارند و بررسی سطح روغن در آن‌ها به شرایط دمایی مشخص و روش فنی سازنده نیاز دارد.
۴. خرابی شیرهای برقی یا سیستم کنترل گیربکس
در بسیاری از گیربکس های اتوماتیک، شیرهای برقی و مجموعه کنترل هیدرولیکی وظیفه تنظیم فشار روغن و مدیریت تعویض دنده‌ها را بر عهده دارند. اختلال در عملکرد این اجزا ممکن است باعث شود تعویض دنده هنگام کاهش سرعت با ضربه انجام شود.
در برخی موارد، ایراد سنسورها یا داده‌های نادرست ورودی به واحد کنترل گیربکس نیز میتواند در عملکرد تعویض دنده تأثیر بگذارد. اگر تقه همراه با تأخیر در تعویض دنده، گیر کردن گیربکس در یک دنده یا روشن شدن چراغ هشدار باشد، بررسی کدهای خطا و داده های زنده با دستگاه دیاگ اهمیت بیشتری پیدا می کند.
۵. فرسودگی قطعات داخلی گیربکس
فرسودگی کلاچ های داخلی، اختلال در مجموعه های مکانیکی یا هیدرولیکی و آسیب دیدن برخی قطعات گیربکس میتواند باعث ایجاد ضربه هنگام تغییر نسبت انتقال شود.
در این شرایط ممکن است علاوه بر تقه، نشانه‌هایی مانند لغزش، تأخیر در درگیر شدن دنده، افزایش غیرعادی دور موتور یا تغییر کیفیت تعویض دنده‌ها نیز مشاهده شود. بااین‌حال، صرف شنیدن صدای تقه برای نتیجه گیری درباره خرابی داخلی گیربکس کافی نیست. پیش از باز کردن گیربکس باید وضعیت روغن، دسته موتور و دسته گیربکس، خطا های الکترونیکی و سایر اجزای مرتبط بررسی شوند.
۶. لقی پلوس، گاردان یا سایر قطعات انتقال قدرت
در برخی خودروها، ضربه‌ای که هنگام ترمز گرفتن احساس میشود از خود گیربکس نیست، بلکه به لقی قطعات انتقال قدرت مربوط است. وضعیت پلوسها، اتصالات، چهارشاخ گاردان در خودروهای مجهز به آن و سایر اجزای مرتبط میتواند در ایجاد صدا و ضربه نقش داشته باشد.
هنگام کاهش سرعت، جهت نیروی واردشده به مجموعه انتقال قدرت تغییر می‌کند. اگر در اتصالات لقی غیرعادی وجود داشته باشد، این تغییر نیرو ممکن است با تقه همراه شود.
محل صدا و شرایط بروز آن به تشخیص کمک می‌کند؛ اما تعیین قطعه معیوب به بازدید فنی نیاز دارد.
۷. مشکل در سیستم ترمز
گاهی صدایی که راننده تصور می‌کند از گیربکس می‌آید، در واقع به مجموعه ترمز مربوط است. لقی یا نصب نامناسب برخی قطعات، حرکت غیرعادی لنت‌ها در جای خود یا ایراد در اجزای کالیپر میتواند هنگام فشردن پدال ترمز صدا ایجاد کند.
اگر تقه فقط با فشردن پدال ترمز رخ می‌دهد و هنگام تغییر دنده یا شتاب‌گیری شنیده نمی‌شود، بررسی سیستم ترمز اهمیت ویژه‌ای دارد. اگر صدای تقه با کاهش قدرت ترمز، کشیده شدن خودرو به یک سمت، لرزش شدید پدال یا تغییر محسوس عملکرد ترمز همراه است، خودرو باید در اسرع وقت بررسی شود.
۸. اختلال در عملکرد قفل مبدل گشتاور
در برخی گیربکس های اتوماتیک، مبدل گشتاور دارای کلاچ قفل شونده است که در شرایط مشخص برای کاهش لغزش و افزایش بازده به کار می‌رود. آزاد شدن نامناسب این کلاچ یا وجود ایراد در عملکرد آن ممکن است باعث تغییر رفتار خودرو هنگام کاهش سرعت شود.
در برخی شرایط، اختلال در این بخش میتواند با لرزش یا ضربه همراه باشد؛ اما تشخیص آن به نوع گیربکس و بررسی داده های عملکردی نیاز دارد. هر تقه‌ای هنگام ترمز گرفتن را نمی توان به مبدل گشتاور نسبت داد.
تقه گیربکس اتومات در چه زمانی اتفاق می‌افتد؟
زمان بروز ضربه میتواند سرنخ مهمی برای عیبیابی باشد. جدول زیر چند حالت متداول را نشان می‌دهد.
|
زمان بروز تقه |
علت‌های احتمالی |
|
هنگام کاهش سرعت و پیش از توقف |
تعویض دنده هنگام کاهش سرعت، دستهموتور یا دستهگیربکس، لقی انتقال قدرت |
|
درست هنگام توقف کامل |
عملکرد گیربکس هنگام کاهش سرعت، دستهها یا اجزای مرتبط با انتقال نیرو |
|
هنگام رها کردن ترمز و شروع حرکت |
دستهموتور، دستهگیربکس، لقی پلوس یا اختلال در درگیر شدن دنده |
|
هنگام فشردن پدال ترمز، حتی بدون تغییر محسوس سرعت |
اجزای سیستم ترمز یا لقی قطعات مرتبط |
|
همراه با تأخیر در درگیر شدن D یا R |
کمبود روغن، اختلال هیدرولیکی یا ایرادهای داخلی و کنترلی گیربکس |
این جدول برای محدود کردن احتمالات است، نه تشخیص قطعی یک قطعه. ممکن است چند ایراد مختلف علائم مشابهی ایجاد کنند.
چگونه علت تقه زدن گیربکس اتومات را تشخیص دهیم؟
برای تشخیص اصولی، بهتر است بررسی‌ها به ترتیب و با توجه به علائم خودرو انجام شوند.
۱. زمان دقیق بروز ضربه را مشخص کنید. آیا تقه هنگام فشردن ترمز، نزدیک توقف کامل، هنگام تعویض دنده یا پس از رها کردن ترمز اتفاق می‌افتد؟ این تفاوت برای عیبیابی مهم است.
۲. وضعیت دستهموتور و دستهگیربکس بررسی شود. پارگی، فرسودگی یا حرکت غیرعادی این قطعات میتواند ضربه‌ای شبیه خرابی گیربکس ایجاد کند.
۳. سیستم ترمز و قطعات انتقال قدرت بازدید شوند. لقی پلوسها، اتصالات و اجزای ترمز باید در صورت وجود نشانه‌های مرتبط بررسی شوند.
۴. روغن گیربکس کنترل شود. نوع روغن، سطح آن و احتمال نشتی باید مطابق دستورالعمل همان خودرو بررسی شوند.
۵. در صورت نیاز، دیاگ انجام شود. خواندن کدهای خطا و بررسی داده‌های زنده میتواند به شناسایی مشکلات کنترلی یا هیدرولیکی کمک کند.
۶. در صورت باقی ماندن علائم، گیربکس تخصصی‌تر بررسی شود. باز کردن گیربکس باید پس از بررسی های اولیه و بر اساس شواهد فنی انجام شود، نه صرفاً به دلیل وجود یک صدای تقه.
آیا رانندگی با گیربکس اتوماتی که تقه میزند خطرناک است؟
خطر ادامه رانندگی به شدت ضربه و علت آن بستگی دارد. یک صدای خفیف و گهگاهی الزاماً به معنای خرابی جدی نیست؛ اما تقه شدید یا رو به افزایش، لغزش گیربکس، تأخیر زیاد در درگیر شدن دنده، بوی سوختگی یا روشن شدن هشدار گیربکس نیازمند بررسی سریع است.
اگر ضربه با اختلال در عملکرد ترمز، کاهش قدرت توقف یا رفتار غیرقابل پیش‌بینی خودرو همراه باشد، ادامه رانندگی ایمن نیست. خودرو را در محل امن متوقف کنید و برای بررسی یا حمل آن اقدام کنید.
نادیده گرفتن تقه‌ای که منشأ آن نقص فنی است ممکن است باعث تشدید آسیب و افزایش هزینه تعمیر شود. از سوی دیگر، تعویض قطعات یا باز کردن گیربکس بدون عیب یابی دقیق نیز میتواند هزینه غیرضروری ایجاد کند.
با استفاده از خدمات تخصصی رفع تقه زدن گیربکس اتوماتیک که توسط تعمیرگاه بهرامی ارائه می شود میتوانید نسبت به عیب یابی و تعمیر مشکل اقدام کنید.
توصیه پایانی
تقه زدن گیربکس اتومات هنگام ترمز گرفتن ممکن است از تعویض دنده هنگام کاهش سرعت، خرابی دسته موتور و دسته گیربکس، مشکلات روغن یا سیستم کنترل گیربکس، لقی قطعات انتقال قدرت یا حتی مجموعه ترمز ناشی شود. زمان بروز ضربه و علائم همراه آن به محدود کردن احتمالات کمک می کند، اما تشخیص قطعی به بررسی فنی نیاز دارد. رسیدگی به موقع و پرهیز از تعویض قطعات بدون عیب یابی، بهترین راه برای جلوگیری از هزینه های غیرضروری و آسیب بیشتر است.
سؤالات رایج درباره تقه زدن گیربکس اتومات هنگام ترمز گرفتن
-
چرا گیربکس اتومات درست قبل از توقف تقه میزند؟
ممکن است ضربه ناشی از تعویض دنده هنگام کاهش سرعت، فرسودگی دستهموتور یا دستهگیربکس، لقی قطعات انتقال قدرت یا اختلال در کنترل گیربکس باشد. برای تشخیص، باید شرایط دقیق بروز تقه بررسی شود.
-
آیا کمبود روغن گیربکس باعث تقه هنگام ترمز گرفتن میشود؟
کمبود روغن میتواند فشار و عملکرد گیربکس را مختل کند و به ضربه در تعویض دنده منجر شود؛ اما این علامت اختصاصی نیست و باید سطح روغن و سایر احتمالات بررسی شوند.
-
چرا هنگام توقف کامل خودرو یک ضربه احساس میشود؟
این حالت میتواند به عملکرد گیربکس هنگام کاهش سرعت، دستهموتور و دستهگیربکس یا لقی قطعات انتقال قدرت مربوط باشد. اگر ضربه جدید، شدید یا تکرارشونده است، بررسی فنی توصیه میشود.
-
آیا تقه هنگام ترمز گرفتن حتماً نشانه خرابی گیربکس است؟
خیر. سیستم ترمز، دستهموتور، دستهگیربکس، پلوسها و سایر اتصالات انتقال قدرت نیز میتوانند صدایی شبیه تقه گیربکس ایجاد کنند.
-
برای رفع تقه گیربکس اتومات چه باید کرد؟
ابتدا باید منشأ صدا مشخص شود. بررسی دستهها، سیستم ترمز، اتصالات انتقال قدرت، روغن و کدهای خطا میتواند مسیر عیبیابی را روشن کند. تعمیر یا تعویض قطعه باید بر اساس نتیجه بررسی انجام شود.
